ΑΓΙΟΥ ΑΜΒΡΟΣΙΟΥ ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΜΕΔΙΟΛΑΝΩΝ "Περί τοῦ Παραδείσου" Κεφάλαιον Z'

 Τοῦ ἁγίου Ἀμβροσίου, ἐπισκόπου Μεδιολάνων

"Περί τοῦ Παραδείσου"

ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ ΑΠΟ ΤΑ ΛΑΤΙΝΙΚΑ ΧΡΙΣΤΟΣ ΒΑΣΙΛΕΙΑΔΗΣ ΘΕΟΛΟΓΟΣ-ΦΙΛΟΛΟΓΟΣ

Κεφάλαιον Ζ '

Ἐρευνᾶται ποῖον ἐκ τῶν δύο: ἀπὸ τὸ Θεόν, ἢ ἀπὸ τὸ δένδρο ἢ

τέλος ἀπ' ἀλλοῦ ἐπῆλθεν ὁ θάνατος στὸν ἄνθρωπον: καὶ ἀναιρεῖται

ἡ ἀντίῤῥηση διὰ πολλαπλοῦς ἀπαντήσεως.

35.      Πάλιν ἄλλο ζήτημα ὑπεισῆλθεν: πόθεν ἐπισυνέβη ὁ θάνατος στὸν Ἀδάμ, ποῖον ἐκ τῶν δύο: ἀπ' τὴ φύσιν αὐτοῦ τοῦ εἴδους τοῦ δένδρου, ἢ ἀληθῶς ἀπ' τὸ Θεόν. Ἐὰν τὸ ἀποδώσωμεν στὴ φύσιν τοῦ δένδρου, φαίνεται ὅτι ὁ καρπὸς αὐτοῦ τοῦ δένδρου εἶναι ἰσχυρότερος τῆς ζωοποιοῦ πνοῆς τοῦ Θεοῦ· ἐὰν βέβαια αὐτὸν ποὺ ἡ ζωοποιὸς πνοὴ τοῦ Θεοῦ εἶχεν ζωογονήσει, ὁ καρπὸς τοῦ δένδρου αὐτοῦ τὸν ἔσυρεν πρὸς τὸ θάνατον. Ἢ ἐὰν ἀναφέρωμεν τὸ Θεὸν σὰν δημιουργὸν τοῦ θανάτου, λέγουν (οἱ ἀντιῤῥησίες) ὅτι κατηγοροῦμεν τὸ Θεὸν μὲ δύο κατηγορίες: ὅτι εἴτε εἶναι τόσον στρυφνός, ὥστε δὲν θέλησε νὰ ἀγνοῇ, ἄν καὶ μποροῦσεν· εἴτε ὅτι ἐὰν δὲν εἶχε μπορέσει νὰ ἀγνοῇ, νὰ φαίνηται ἀνίσχυρος. Ἄς δοῦμε, λοιπόν, πῶς πρέπει νὰ ἀναιρεθῇ (αὐτὴ ἡ ἀντίῤῥηση) .

   Ἐὰν δὲν ἀπατῶμαι, αἰτία τοῦ θανάτου ὑπῆρξεν ἡ ἀνυπακοή· καὶ γι' αὐτὸ ὁ ἴδιος ὁ ἄνθρωπος εἶναι αἰτία τοῦ θανάτου του καὶ δὲν εἶχεν τὸ Θεὸν σὰν αἴτιον τοῦ θανάτου του. Διότι οὔτε ἐὰν ὁ γιατρὸς ἀπαγορεύσῃ στὸν ἄρρωστον αὐτὰ ἀπ' τὰ ὁποῖα ἐμφανῶς θὰ πρέπῃ (αὐτὸς) νὰ φυλάγηται,  καὶ ὁ ἀσθενὴς δὲν ἀποφασίσῃ νὰ ἀπέχῃ (ἀπ' αὐτά), εἶναι αἰτία τοῦ θανάτου ο ἰατρός: ἀλλὰ λοιπὸν ὁ ἴδιος εἶναι ἔνοχος γιὰ τὸ θάνατόν του. Ὅθεν καὶ ὁ Θεὸς σὰν καλὸς ἰατρὸς ἀπηγόρευσεν νὰ μὴ γευθῆ ὁ Ἀδὰμ τὰ θανατηφόρα.

36.    Πάλιν ἀποδέξου (τὸ ἑξῆς): Τὸ νὰ γνωρίζῃς τὸ καλὸν εἶναι καλλίτερον ἀπ' τὸ νὰ τὸ ἀγνοῇς: καὶ εἶναι ὡραῖον αὐτὸς ποὺ γνωρίζει τὸ καλόν, νὰ γνωρίζῃ ποιὸ εἶναι τὸ κακό, γιὰ νὰ γνωρίζῃ νὰ φυλάγηται ἀπὸ τὸ κακὸν καὶ ὡς συνετὸς νὰ εὑρίσκηται ὑπὸ τὴν προστασίαν τῆς φρουρᾶς. Πάλιν ὅμως δὲν εἶναι ἀρκετὸ νὰ γνωρίζῃς μόνον ὅ,τι εἶναι κακόν: μήπως καὶ ἐπειδὴ γνωρίζεις τὸ κακὸν ἀρχίσῃς νὰ ἀποστερῆσαι τῆς γνώσεως τοῦ καλοῦ. Ὡραιότερον λοιπὸν εἶναι νὰ γνωρίζωμεν ἀμφότερα· γιὰ νὰ ἀποφεύγωμεν τὸ κακόν, ἐπειδὴ γνωρίζομεν τὸ καλόν· καὶ ἵνα ἐκ τοῦ ὅτι γνωρίζομεν τὸ κακόν προτιμῶμεν τὴ χάριν τοῦ καλοῦ. Ἀλλ' ἔτσι ὀφείλεις νὰ γνωρίζῃς καὶ τὰ δύο, γιὰ νὰ γνωρίσῃς κατὰ βάθος, καὶ ὅ,τι θὰ ἔχῃς γνωρίσει νὰ ἐκτελῆς καὶ γιὰ νὰ συμφωνῇ ἡ πράξη μὲ τὴ γνῶσιν. Ἄλλως ἡ Γραφὴ δεικνύει ἀνεκτότερον αὐτὸν ποὺ ἀγνοεῖ καὶ τὰ δύο, παρὰ ἐκεῖνον ποὺ ἐπιφανειακὰ γνώρισεν ἀμφότερα (Λουκ. ιβ', 47,48). Διότι δυσχεραίνεται νὰ γνωρίσῃ, ὅ,τι δὲν δύνασαι εἴτε νὰ ἀκολουθήσῃς εἴτε νὰ ἀποφύγῃς· δυσκολεύεται νὰ γνωρίση χωρὶς τὴ χρήση καὶ τὸ ἔργον τῆς βαθειᾶς γνώσεως.

  Τέλος ἀντιβαίνει στὴ γνώμη νὰ γνωρίζῃ ὁ ἰατρὸς τὶ ὠφελεῖ καὶ τὶ βλάπτει τὸν ἀσθενῆ:ἐὰν δὲν χρησιμοποιῇ τὴ γνῶσιν αὐτὴν δεόντως: καὶ γι' αὐτὸ δὲν εἶναι ἡ γνῶσις καλὴ ἐκτὸς ἐκείνης ποὺ τὴ χρησιμοποιεῖ δεόντως.

37.     Πάλιν παραδέξου (τὸ ἑπόμενον): Ὄχι ἄσκοπα τὸ δένδρον τῆς γνώσεως τοῦ καλοῦ καὶ τοῦ κακοῦ φυτεύθηκεν στὸ μέσον τοῦ παραδείσου: καὶ ἐὰν εἶχε φυτευθῇ χάριν κάποιου ἀνθρώπου, (τότε) ἡ (σχετικὴ) ἀπαγόρευσις ἦταν περιττή. Ἀλλ' οὔτε μάταια οὔτε γιὰ ἄλλον, ἐκτὸς γιὰ τὸν ἄνθρωπον, ὁ ὁποῖος ἔλαβεν τὴν ἐντολήν, ἐφυτεύθη: γιὰ νὰ μὴ τὸ χρησιμοποιῆ μόνον αὐτό, ἀλλ' αὐτὸ μαζὶ καὶ μὲ τὰ ἄλλα. Διότι ἐὰν πολλὰ συζητήσῃς, θὰ βρῆς πάμπολλα καὶ σαφῶς ἀναρίθμητα, τὰ ὁποῖα νὰ μποροῦν νὰ βλάψουν τὸν ἀγνοοῦντα τὴ χρῆσιν (τους). Οὔτε τὰ ἴδια τὰ πλούτη θὰ βρῆς καρποφόρα, ἐὰν ὁ ἔχων τὰ πλούτη ὡς καταφύγιον γιὰ ἀφθονίαν, ἀρνῆται τρόφιμα στοὺς πτωχούς, ἀποκλείῃ τὸν ἐνδεῆ ἀπογυμνωμένον βοηθείας, ἀποσπᾶ ἀπ' τοὺς ἄλλους ὅσα δὲν τοῦ ἀνήκουν, (μόνο καὶ μόνον) ἐπειδὴ εἶναι ἰσχυρότερος. Ἡ ἴδια ἡ ὀμορφιὰ καὶ ἡ πιὸ χαριτωμένη μορφὴ τοῦ σώματος συχνὰ σύρει εἰς τὸ πάθος, παρὰ ἡ ἀσχήμια. Ἆράγε λοιπὸν ὁ οἱοσδήποτε ἐπιθυμεῖ νὰ ἔχῃ ἄσχημα παρὰ ὄμορφα παιδιὰ προτιμάει τὰ παιδιά του νὰ εἶναι φτωχὰ παρὰ πλούσια; Πολλὰ εἶναι τὰ τοιαῦτα, ποὺ δὲν πρέπει νὰ τὰ σχετίζωμεν μὲ τὴν ἀστοχασίαν τῆς ἀφθονίας τοῦ πλούτου, ἀλλὰ μὲ τὴν πλάνην τοῦ κάνοντος κακὴν χρῆσιν. Καὶ γι' αὐτὸ κατηγορητέος εἶναι μᾶλλον ὁ χρήστης παρὰ ὁ δωρητής. 

Αντιαιρετικόν Εγκόλπιον    www.egolpion.com

12   ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ  2012 

Tweet

Share on Facebook