Θεματολογία




Πέμπτη, 23 Οκτωβρίου 2014

Ιακώβου του αδελφοθέου, Ιγνατίου Κων/λεως
ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΚΑΣΤΡΙΩΤΗΣ (ΣΚΕΝΤΕΡΜΠΕΗΣ)

ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΚΑΣΤΡΙΩΤΗΣ (ΣΚΕΝΤΕΡΜΠΕΗΣ)


 

ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΚΑΣΤΡΙΩΤΗΣ

(ΣΚΕΝΤΕΡΜΠΕΗΣ)

 Σαράντος Ι. Καργάκος

 Από το βιβλίο:

ΑΛΒΑΝΟΙ, ΑΡΒΑΝΙΤΕΣ, ΕΛΛΗΝΕΣ-Β' ΕΚΔΟΣΗ-Ι. ΣΙΔΕΡΗΣ ΑΘΗΝΑ 2000

 

 

α. Οι πρώτες επιτυχίες

 Ασφαλώς η προέλαση των Οθωμανών προς τη Δύση θα ήταν ταχύτερη και πιο «καρποφόρα», αν δεν είχε ορθωθεί σαν κυματοθραύστης ο Γεώργιος Καστριώτης, που επί δύο δεκαετίες αναχαίτισε τις στρατιές δύο σουλτάνων. Χωρίς τη δική του παρουσία, τουλάχιστον η Ιταλία θα είχε κατακτηθεί στα αμέσως μετά την άλωση της Πόλης χρόνια. Και υπήρξε ατύχημα για τον ελληνικό και αλβανικό κόσμο, που ο Κωνσταντίνος Παλαιολόγος, ως δεσπότης του Μυστρά, δεν κατόρθωσε να ενώσει τις στρατιωτικές του δυνάμεις με τις δυνάμεις του Καστριώτη.

 Ο Γεώργιος Καστριώτης κατάγεται από τη μεγάλη οικογένεια των Καστριωτών, που είχε πολλούς δεσμούς με τον ελληνικό κόσμο της Ηπείρου. Γεννήθηκε στην κοιλάδα του Μάτι το 1403 ή 1404 (κατ' άλλους το 1414). Πατέρας του ήταν ο άρχοντας της Κρόιας (Κρούγια) Ιωάννης Καστριώτης, που η εξουσία του έφθανε μέχρι της περιοχής των σκληροτράχηλων Μιρδιτών. Η μητέρα του ήταν Σερβίδα και λεγόταν Βοϊσάβα. Φυσικά οι Καστριώτες ήσαν χριστιανοί. Όταν στα χρόνια του πολεμικού σουλτάνου Μουράτ Β' (1421‐1451) τουρκικός στρατός υπό τον Ισά, το γιο του ξακουστού Εβρενού, εισέβαλε στην Αλβανία, υποχρέωσε σε υποταγή και τον Ιωάννη Καστριώτη, που για να διατηρήσει την αυθεντία στην Κρόια, παρέδωσε ως ομήρους τους 4 γιους του, για ν' ανατραφούν κατά τις τουρκικές συνήθειες στη σουλτανική αυλή της Αδριανουπόλεως. Εκεί τα παιδιά εξισλαμίστηκαν. Όμως ο Μουράτ, εκτιμώντας την ομορφιά, την ευρωστία και τη γενναιότητα του Γεωργίου, που ήταν ο μικρότερος, ενδιαφέρθηκε ιδιαίτερα για την ανατροφή του. Έτσι ο νεαρός Γεώργιος Καστριώτης εκπαιδεύθηκε μαζί με το διάδοχο του θρόνου, τον μετέπειτα πορθητή Μωάμεθ Β'. Σε πολύ μικρή ηλικία ο Μουράτ τον διόρισε σαντζάκ μπέη (διοικητή) σε μία πολεμική επιχείρηση εναντίον των Σέρβων. Ο Σουλτάνος, θαυμάζοντας την παλληκαριά του, τον ονόμασε Ισκεντέρ μπέη (Σκεντέρμπεη) που σημαίνει «Αλέξανδρος ηγεμών». Ο Σκεντέρμπεης δικαίωσε την ονομασία αυτή στους πολέμους που έλαβε μέρος εναντίον των Μογγόλων, των Ούγγρων και των Ελλήνων. Θα την δικαιώσει ακόμη περισσότερο, όταν θ' αρχίσει τους πολέμους εναντίον των Τούρκων.

 Η μεταστροφή του έγινε υπό τις ακόλουθες συνθήκες: ένιωθε πλέον Οθωμανός, όταν μια επιτροπή Γκέκηδων τον επισκέφθηκε στην Αδριανούπολη και του ζήτησε να σπεύσει και να σώσει την πατρίδα του που σφάδαζε υπό το πέλμα του Τούρκου δυνάστη. Τι είχε συμβεί; Μια εκστρατεία του Αριανίτη είχε αποτύχει. Ο Ιωάννης Καστριώτης στην Κρόια είχε πεθάνει. Ο νεαρός Γεώργιος, μπορεί να είχε τουρκέψει, αλλά είχε κρατήσει στη μνήμη του την ανάμνηση της Κρόιας. Είδε ακόμη την τουρκική δολιότητα. Τα δύο του αδέλφια δολοφονήθηκαν υπό μυστηριώδεις συνθήκες στη σουλτανική αυλή, ένα τρίτο έγινε μοναχός στο Σινά και απέμεινε αυτός ο μικρότερος ως ο μοναδικός κληρονόμος του οικογενειακού ονόματος. Κι ακόμη ο σουλτάνος Μουράτ, μετά το θάνατο του Ιωάννη Καστριώτη, διόρισε έναν αρνησίθρησκο (τον Χασάν μπέη Βερζεσεντά) σαν φρούραρχο στην Κρόια, και εξόρισε από αυτή τη γυναίκα του και την κόρη του Μάμιτσα. Μετά από λίγο η γυναίκα πέθανε. Ο θάνατος της μητέρας συγκλόνισε το γιο, που άρχισε να έχει μυστικές επαφές με επιφανείς προσωπικότητες της Αλβανίας και ζητούσε την κατάλληλη ευκαιρία να ξεφύγει.

 Η ευκαιρία βρέθηκε το 1443, όταν ο ηγεμόνας της Σερβίας που είχε ηττηθεί από τον Μουράτ και είχε εκθρονισθεί, ζήτησε τη συνδρομή του πάπα Ευγενίου Δ'. Ο πάπας ζήτησε από το βασιλιά Λαδίσλαο της Ουγγαρίας να δραστηριοποιηθεί και να οργανώσει σταυροφορία. Παράλληλα ο Ιωάννης Ουνυάδης, βοεβόδας της Τρανσυλβανίας, άρχισε επιθέσεις εναντίον των τουρκικών φρουρών. Ο Μουράτ οργάνωσε αμέσως στρατό για την αναχαίτιση των χριστιανών κι έβαλε αρχηγό τον Καρά μπέη της Ρωμυλίας και υπαρχηγό τον Σκεντέρμπεη. Οι αντίπαλοι συναντήθηκαν στη Νίσσα, στις όχθες του ποταμού Μοράβα. Πρώτος επιτέθηκε ο Ουνυάδης που είχε απέναντί του τον Σκεντέρμπεη. Αλλ' αυτός, που στο παρελθόν είχε απωθήσει και συντρίψει υπέρτερες δυνάμεις, ενώ μπορούσε να νικήσει και να πνίξει στον ποταμό το στρατό του Ουνυάδη, προτίμησε ν' αναδιπλωθεί, πράγμα που προκάλεσε σύγχυση και ταραχή στον τουρκικό στρατό. Από αυτό επωφελήθηκε ο Σκεντέρμπεης, μπήκε στη σκηνή του γραμματέα του σουλτάνου που συνόδευε τον πασά, τον υποχρέωσε να συντάξει ένα φιρμάνι για την παράδοση της Κρόιας και ακολούθως τον σκότωσε, για να μη μάθει ο πασάς το μυστικό.

 Με το φιρμάνι αυτό και με 300 αφοσιωμένους Αλβανούς ιππείς, ο Σκεντέρμπεης έσπευσε στην Αλβανία, προτού μαθευτεί η νίκη του Ουνυάδη. Έφθασε στη Δίβρη, έλαβε ενισχύσεις και ακολούθως εμφανίστηκε μπροστά στην Κρόια με λίγους στρατιώτες, για να μη γεννήσει υπόνοιες. Ο φρούραρχος σαν είδε το φιρμάνι παρέδωσε το φρούριο. Τη νύχτα εισήλθε σ' αυτό ο υπόλοιπος στρατός. Την επομένη η πόλη γέμισε με λάβαρα που είχαν πάνω τους κεντημένο τον αετό, το έμβλημα του Σκεντέρμπεη. Ήταν 28 Νοεμβρίου 1443, η ημέρα που ο Σκεντέρμπεης κήρυξε την επανάστασή του κατά των Τούρκων. Το πλήθος ξέσπασε σε ζητωκραυγές.

 Ήδη είχε σχηματισθεί ένα φωτοστέφανο θρύλου για τον Σκεντέρμπεη, που τώρα ήταν ένας ώριμος άντρας, γεμάτος πείρα στρατιωτική και πολιτική. Λεγόταν πως η μητέρα του, όταν τον είχε στην κοιλιά, είδε στον ύπνο της έναν δράκοντα που εξουσίαζε όλη την Αλβανία και κατατρόπωσε μυριάδες Τούρκους. Δράκοντας φυσικά ήταν ο γιος της. Λεγόταν ακόμη πως όταν γεννήθηκε είχε αποτυπωμένο πάνω στο χέρι του ένα σπαθί και πως όταν περπάτησε, έσπευσε αμέσως προς τα όπλα του πατέρα του. Κι ακόμη λεγόταν πως μπορούσε μ' ένα χτύπημα του σπαθιού του ν' αποκεφαλίσει ταύρο ή να σχίσει στη μέση σιδηροφορεμένο ιππότη. Αυτό το σπαθί του Σκεντέρμπεη είχε γίνει θρύλος. Πίστευαν πως είχε μαγικές ιδιότητες. Όταν αργότερα υπέγραψε ειρήνη με τον Μωάμεθ Β', αυτός ζήτησε προς επικύρωση να του σταλεί χάρισμα το σπαθί του Σκεντέρμπεη. Το σπαθί στάλθηκε, μα ο σουλτάνος δεν μπόρεσε μ' ένα κτύπημα ν' αποκεφαλίσει ταύρο. Και παραπονέθηκε στον Σκεντέρμπεη ότι του έστειλε ψεύτικο σπαθί. Και λένε πως σαν το έμαθε αυτό ο Σκεντέρμπεης είπε: «Υποσχέθηκα να στείλω το σπαθί μου, μα όχι και το χέρι μου!»

 Η επανάσταση του Σκεντέρμπεη απλώθηκε σε όλη την Αλβανία κι έφθασε μέχρι την Ήπειρο. Αργότερα, το 1510, όταν η Αλβανία είχε πια υποταχθεί, ένας σπουδαίος Αλβανός φύλαρχος, ο Τζιοβάννι Μουζάκιο (Μουζάκης) που είχε καταφύγει στην Ιταλία, έγραφε στα παιδιά του πως ο παππούς του Σκεντέρμπεη αρχικά κατείχε δυο χωριά, τη Σίνια και το Κάτω Γκάρντι. Ο πατέρας του, Ιωάννης Καστριώτης, κατέλαβε το Μάτι και μετά έγινε ηγεμόνας στην Κρόια. Ο ίδιος ο Σκεντέρμπεης μετά την επιστροφή του, αφού πήρε την Κρόια, πήρε και το Μάτι που ήταν πατρική του ιδιοκτησία και ακολούθως τη Δίβρη, το Μπρίνι, την Τομαντσίτα και την περιοχή Νεώνυμοι μέχρι τη θάλασσα. Οι Τούρκοι εγκατέλειψαν την αλβανική ύπαιθρο και κλείστηκαν στα κάστρα. Ο Σκεντέρμπεης, για να τους αποκλείσει και να τους εξοντώσει οχύρωνε τη διάβαση προς τη Μακεδονία, για να μην έχουν οδό διαφυγής. Ακολούθως συγκάλεσε τους Αλβανούς φυλάρχους σε σύσκεψη. Είχε ήδη ξαναπάρει το χριστιανικό όνομά του Γεώργιος κι είχε επιστρέψει στο Χριστιανισμό. Στο Αλλέσιο, πόλη της Αλβανίας, στην ανατολική όχθη του Δρίνου, που ήταν έδρα καθολικής επισκοπής, έγινε η σύσκεψη των Αλβανών μέσα στο ναό του Αγίου Νικολάου. Η 1η Μαρτίου 1444 που άρχισε η σύσκεψη είναι ιστορική για την Αλβανία. Συγκεντρώθηκαν περίπου 18.000 πολεμιστές και 200.000 χρυσά δουκάτα για τις ανάγκες του αγώνα.

 Οι Τούρκοι δεν μπόρεσαν να αντιτάξουν σοβαρή αντίσταση. Η Πετράλμπα, το Τορνάκιο και το Στελλούσιο παραδόθηκαν. Μόνο μια οχυρή πόλη στα βουνά της Άνω Δίβρης, το Σφέτιγκραντ. κρατούσε αντίσταση. Οι Αλβανοί, καλά οργανωμένοι από τον Σκεντέρμπεη, απέφυγαν τις βιαιότητες. Όσοι Τούρκοι ήθελαν, έφυγαν ανενόχλητοι. Μερικοί έμειναν και μάλιστα έγιναν χριστιανοί. Ο Σκεντέρμπεης, αφού απέτυχε σε πρώτη επίθεση να πάρει το Σφέτιγκραντ. γύρισε στην Κρόια και, επωφελούμενος από την εμπλοκή του Μουράτ σε πόλεμο εναντίον του Ουνυάδη, διέλυσε το στρατό του και κράτησε μόνο 2.000. Όμως ένα τμήμα τουρκικού στρατού προχώρησε προς την Αλβανία για να βοηθήσει το Σφέτιγκραντ. Το απέκρουσε ο Σκεντέρμπεης με 100 μόνο ιππείς.

 Ο Σκεντέρμπεης εισήγαγε καινοφανή συστήματα στην περιοχή που ήλεγχε: υποχρεωτική επιστράτευση και σκληρή στρατιωτική εκπαίδευση. Μελέτησε καλά την τοπογραφία της Αλβανίας και φρόντισε για την οχύρωσή της. Αξιοποίησε ακόμη και τις παλιές γνωριμίες του στην Αδριανούπολη και δημιούργησε δίκτυο κατασκόπων που απλωνόταν ως τη σουλτανική αυλή. Καθιέρωσε επίσημη σημαία που είχε έμβλημα τον αετό, μαύρο και λευκό, σε κόκκινο βάθος. Οι Αλβανοί, τον έβλεπαν σαν λυτρωτή. Η φήμη του είχε απλωθεί σ' ολόκληρη την Ευρώπη. Ο βασιλιάς της Ουγγαρίας Λαδίσλαος αποφάσισε τότε να τον καλέσει να συμμετάσχει σε μία νέα κατά των Τούρκων συμμαχία στην οποία θα συμμετείχε και ο πάπας. Ο Σκεντέρμπεης δέχθηκε, αφού μαζί του συμφώνησαν και οι ισχυρότεροι φύλαρχοι. Συγκέντρωσε μια δύναμη 8.000 ιππέων και 7.000 πεζών και προχώρησε προς τα στενά της Δίβρης για ν' ανακόψει τυχόν προέλαση των Τούρκων. Πραγματικά, μια τουρκική δύναμη 40.000 ανδρών υπό τον Αλή πασά εμφανίστηκε ενώπιόν του στο Τορβιόλλο. Στη μάχη αυτή ο Σκεντέρμπεης εφάρμοσε μια τακτική που με διάφορες παραλλαγές ακολούθησε και σ' άλλες μάχες. Είχε ακόμη δύο πολύτιμους βοηθούς, τον Αιντίνο Μουζάκη, που είχε φύγει μαζί του από τον τουρκικό στρατό και τον κόμητα Ουρανό (Ουρανοκόντη), που προερχόταν από την αυλή του Αλφόνσου του Μεγαλόκαρδου της Νεαπόλεως.

 Η μάχη έγινε την 29η Ιουνίου 1444 στην πεδιάδα του Τορβιόλλο. Το στρατήγημα του Σκεντέρμπεη ήταν το εξής: προτού ξημερώσει, έκρυψε το μεγαλύτερο μέρος του στρατού του στις παρυφές του δάσους που κύκλωναν το πεδίο, όπου είχε αποφασίσει να δώσει τη μάχη. Ο ίδιος προχώρησε εμπρός με μικρό αριθμό στρατιωτών και, τάχα έντρομος από το πλήθος των εχθρών, άρχισε να υποχωρεί μέχρι το σημείο όπου είχε κρύψει τους άνδρες του. Οι Τούρκοι τον ακολούθησαν κι έτσι έπεσαν στην παγίδα. Ξαφνικά είδαν τη φρουρά του Σκεντέρμπεη, να γυρίζει πίσω και να τους επιτίθεται. Ταυτόχρονα, με αλαλαγμούς άρχισαν να επιτίθενται από το δάσος οι στρατιώτες του Μουζάκη και του Ουρανού. Ο ίδιος ο Καστριώτης διεύθυνε την επίθεση του ιππικού. Η μάχη κράτησε μέχρι τη δύση του ηλίου. Οι Τούρκοι τελικά νικήθηκαν και τράπηκαν σε φυγή. Άφησαν στο πεδίο της μάχης 8.000 νεκρούς, 2.000 αιχμαλώτους και 24 λάβαρα. Χιλιάδες άλογα και άφθονα εφόδια έπεσαν στα χέρια των νικητών. Συγχαρητήριες επιστολές και αποστολές έφθασαν στην Κρόια απ' όλα τα μέρη της Ευρώπης: από τον πάπα Ευγένιο Δ', από το βασιλιά της Νεαπόλεως, από το δόγη της Βενετίας και από τον Λαδίσλαο της Ουγγαρίας. Όμως οι Δυτικοί μπορεί να έβλεπαν τον Σκεντέρμπεη με σεβασμό, αλλ' είχαν κι ένα φόβο απέναντί του.

 Ο Σκεντέρμπεης μετά τη νίκη του αποφάσισε να προχωρήσει με δύναμη 30.000 ανδρών προς ενίσχυση του Λαδισλάου που προήλαυνε στη Βουλγαρία. Όμως ο δεσπότης της Σερβίας Γεώργιος, για να μη χάσει τα αλβανικά εδάφη που του είχε παραχωρήσει ο σουλτάνος, αρνήθηκε να επιτρέψει τη διέλευση του Σκεντέρμπεη από τα εδάφη του. Έτσι ο Λαδίσλαος έμεινε αβοήθητος. Ο ακατάβλητος Μουράτ, που δεν το έβαλε κάτω μετά τη νίκη του Σκεντέρμπεη, θέλησε να αποπλύνει το όνειδος της ήττας με μία προσωπική επιτυχία. Έσπευσε και συνάντησε τον Λαδίσλαο στη Βάρνα στις 10 Νοεμβρίου 1444 και ενίκησε τους Ούγγρους. Στη μάχη σκοτώθηκε και ο Λαδίσλαος. Γεμάτος οργή τότε ο Σκεντέρμπεης, για να τιμωρήσει το Γεώργιο, άφησε τους στρατιώτες του να ρημάξουν κυριολεκτικά τη νότια Σερβία.

 β. Προς νέες επιτυχίες

 Μετά την επιτυχία του στη Βάρνα, ο Μουράτ στράφηκε εναντίον του Σκεντέρμπεη. Προηγουμένως όμως έστειλε πρέσβεις στην Κρόια και ζήτησε από τον Σκεντέρμπεη ομήρους και αποστολή φόρου υποτέλειας. Ο Σκεντέρμπεης δέχθηκε τους πρέσβεις αλλά τους έδειξε πως αυτός είναι ο νικητής, ενώ αυτοί εκπροσωπούν τον ηττημένο. Ακολούθως τους έδωσε μία επιστολή προς τον Μουράτ, στην οποία έγραφε πως θεωρεί παράξενο να θέτει όρους στο νικητή ένας νικημένος! Ο σουλτάνος οργίσθηκε και εξαπέλυσε εναντίον του τον Φιρούζ πασά που είχε μαζί του 15.000 ιππείς. Ο Σκεντέρμπεης, όπως είχε κάνει και πριν, του έστησε ενέδρα και επιτέθηκε ξαφνικά. Οι Τούρκοι έπαθαν ξανά πανωλεθρία. Ελάχιστοι διασώθηκαν. Ο Μουράτ διέταξε τους στρατηγούς του να περιορισθούν στην υπεράσπιση των εδαφών που είχαν ήδη κατακτήσει, μέχρι να ετοιμάσει νέο ισχυρό στρατό. Του νέου τουρκικού στρατού ηγήθηκε ο Μουσταφάς πασάς. Για την αντιμετώπισή του ο Σκεντέρμπεης εφάρμοσε μια τακτική που προσαρμοζόταν στις εδαφικές συνθήκες.


 Απέφευγε να δώσει μάχη εκ παρατάξεως. Παρακολουθούσε από τις κορυφές των βουνών την προέλαση των Τούρκων, μετά εξαφανιζόταν και επανεμφανιζόταν, άλλοτε στα πλάγια κι άλλοτε στα νώτα των Τούρκων. Κι αυτό κράτησε μέρες πολλές. Οι Τούρκοι ήσαν σε συνεχή επιφυλακή, για ν' αποφύγουν το ενδεχόμενο αιφνιδιασμού. Ο Σκεντέρμπεης έκανε ψεύτικες επιθετικές κινήσεις και τους κρατούσε σε συνεχή εκνευρισμό. Σε κάποια στιγμή έδειξε πως υποχωρεί, και μάλιστα ότι τρέπεται σε βιαστική φυγή. Οι τουρκικές προφυλακές ειδοποίησαν τον Μουσταφά, ο οποίος πίστεψε ότι όντως οι Αλβανοί φεύγουν προς την Κρόια. Παρόλ' αυτά δεν έσπευσε, ανέμεινε για λίγο χρόνο και αφού βεβαιώθηκε ότι ο δρόμος είναι ανοιχτός, προχώρησε προς τα εμπρός, χωρίς τις δέουσες προφυλάξεις. Έτσι στις 27 Σεπτεμβρίου 1446, ενώ το τουρκικό στράτευμα κοιμόταν κοντά στην Οττονέτα, οι Αλβανοί επιτέθηκαν και αιφνιδίασαν τους Τούρκους. Περίπου 5.000 Τούρκοι σκοτώθηκαν, ενώ ο Μουσταφάς σώθηκε διά της φυγής.

 Εν τω μεταξύ ο Σκεντέρμπεης ήλθε σε σύγκρουση με τη Βενετία, που επωφελήθηκε από τις αιώνιες διενέξεις των Αλβανών φυλάρχων και κατέλαβε μερικές επίκαιρες θέσεις της Αλβανίας. Ο Σκεντέρμπεης δεν εδίστασε ν' ανοίξει διμέτωπο αγώνα. Άφησε μικρή δύναμη να φυλάει τα περάσματα προς την Αλβανία από τη μεριά της Μακεδονίας και με τον υπόλοιπο στρατό πολιόρκησε το κατεχόμενο από τους Βενετούς Ντάνιο και, περνώντας τον Δρίνο, επιτέθηκε κατά του βενετικού στρατού που αριθμούσε δύναμη 13.000 ανδρών κυρίως Αλβανών υπό την ηγεσία του Σεμπένικο Δανιήλ Γκιούριτς. Οι Βενετοί νικήθηκαν αλλά το Ντάνιο άντεξε στην πολιορκία. Από αυτό θέλησε να επωφεληθεί ξανά ο Τούρκος στρατηγός Μουσταφά πασάς που εισέβαλε στην Αλβανία. Ο Σκεντέρμπεης τότε άφησε τη διοίκηση του δυτικού μετώπου (εναντίον των Βενετών) στον ανεψιό του Χαμζά και ο ίδιος επικεφαλής 6.000 ανδρών επιτέθηκε κατά του Μουσταφά στα στενά της Δίβρης. Η μάχη άρχισε με ομηρικό τρόπο, με τη μονομαχία του οπλαρχηγού Παύλου Μάνεση μ' έναν Τούρκο αξιωματούχο. Ο Μάνεσης νίκησε τον αντίπαλό του. Η μάχη γενικεύθηκε και οι Τούρκοι νικήθηκαν και τράπηκαν σε φυγή. Οι Αλβανοί σκότωσαν 10.000 Τούρκους, πήραν 15 σημαίες και αιχμαλώτισαν τον Μουσταφά και 12 άλλους αρχηγούς, τους οποίους απελευθέρωσαν έναντι 25.000 δουκάτων. Ύστερα από την επιτυχία αυτή, και η Βενετία υπέγραψε ειρήνη με τον Σκεντέρμπεη στο Αλλέσιο στις 4 Οκτωβρίου 1448. Ο Σκεντέρμπεης δέχθηκε να υπογράψει ειρήνη, διότι διέβλεπε νέα επίθεση του Μουράτ. Όμως και οι όροι ήσαν ευνοϊκοί. Οι Βενετοί πρότειναν διεύρυνση του κράτους του, αλλ' ο Σκεντέρμπεης αρνήθηκε. Οι Βενετοί, λόγω της ευγενούς αυτής συμπεριφοράς, τον ανακήρυξαν πολίτη της βενετικής δημοκρατίας.

 Ο Σκεντέρμπεης δεν απατήθηκε στις προβλέψεις του. Τον Μάρτιο του 1449 ο Μουράτ ξεκίνησε από την Αδριανούπολη επικεφαλής 120.000 στρατιωτών. Ήταν αδύνατο στον Σκεντέρμπεη να αναμετρηθεί με τόσες δυνάμεις σε μάχη εκ παρατάξεως. Γι' αυτό εφάρμοσε την προσφιλή του τακτική του κλεφτοπολέμου. Συγκεκριμένα, ολοκλήρωσε τα οχυρωματικά έργα στην Κρόια και τη φύλαξή της ανέθεσε στον κόμητα Ουρανό, ενώ ο ίδιος επέβλεψε την οχύρωση των στενών του Σφέτιγκραντ. Η τακτική αυτή απέδωσε, διότι μόλις τον Μάιο η προφυλακή του τουρκικού στρατού, αποτελούμενη από 40.000 ελαφρά οπλισμένους ιππείς έφθασε προ του Σφέτιγκραντ. Την οχυρή τοποθεσία υπεράσπιζε ο Πέτρος Παρλάτος, ενώ ο Σκεντέρμπεης με στρατό 10.000 συνεχώς κινούμενων ανδρών επεδίδετο σε πόλεμο φθοράς. Αλλ' όταν είδε την τουρκική προφυλακή να φθάνει προ του Σφέτιγκραντ, επιτέθηκε ο ίδιος με περιορισμένη δύναμη 4.000 ιππέων και 1.000 πεζών και την έτρεψε σε φυγή.

 Στις 4 Μαΐου 1449 έφθασε στο Σφέτιγκραντ ο Μουράτ και άρχισε τακτική πολιορκία. Οι 2.000 υπερασπιστές υπό τον Πέτρο Παρλάτο θα μπορούσαν ν' αντέξουν για πολύ. Όμως ένας προδότης έρριξε ένα ψόφιο σκυλί στο μοναδικό πηγάδι από το οποίο υδρεύονταν οι πολιορκημένοι. Έτσι, υποφέροντας από τη δίψα, αναγκάστηκαν να συνθηκολογήσουν αλλά ο Μουράτ, τιμώντας την παλληκαριά τους, τους επέτρεψε να κρατήσουν τα όπλα τους και να υποχωρήσουν στην Κρόια. Παραδόξως ο Μουράτ δεν συνέχισε την προέλαση, αλλά αποχώρησε στην Αδριανουπολη, παρενοχλούμενος συνεχώς από τον Σκεντέρμπεη, ο οποίος ματαίως επί ένα μήνα προσπάθησε να ανακαταλάβει το Σφέτιγκραντ, που υπεράσπιζε τουρκική φρουρά.

  Το επόμενο έτος (1450) ο Μουράτ επικεφαλής στρατού 160.000 ανδρών επιτέθηκε εναντίον της Κρόιας. Μαζί του είχε πυροβολικό, πολιορκητικές μηχανές κι ένα σώμα μηχανικού. Η πολιορκία άρχισε τον Απρίλιο. Ο Σκεντέρμπεης δεν κλείστηκε στα τείχη της Κρόιας. Έμεινε απέξω και προσπάθησε με επιθέσεις από τα νώτα να διαλύσει τον τουρκικό στρατό. Οι Βενετοί, φοβούμενοι την εξάπλωση των Τούρκων, εφοδίαζαν τακτικά το στρατό του Σκεντέρμπεη. Ο Μουράτ τότε πρότεινε στον φρούραρχο της Κρόιας Ουρανό ή Ουρανοκόντη να του παραδώσει το φρούριο έναντι ενός μυθώδους ποσού, αλλ' αυτός υπερήφανα απέρριψε την πρόταση. Στη συνέχεια όμως οι επιθέσεις του Μουράτ, που χρησιμοποίησε πετροβόλους μηχανές και ακόμη την τεχνική της υπονόμευσης των τειχών, απέτυχαν. Έτσι, απογοητευμένος και εξαντλημένος, επρότεινε ειρήνη, απαιτώντας από τον Σκεντέρμπεη μια τυπική υποταγή κι ένα συμβατικό φόρο υποτέλειας 10.000 δουκάτων. Ο Σκεντέρμπεης απέρριψε την πρόταση. Δήλωσε στους Τούρκους απεσταλμένους ότι είναι διατεθειμένος να αγωνισθεί μέχρις εσχάτων. Και συνόδεψε τη δήλωσή του με επίθεση κατά του τουρκικού στρατού. Ο Μουράτ ‐είχαν ήδη περάσει πέντε μήνες από την έναρξη της πολιορκίας ‐ αναγκάσθηκε να διαλύσει το στρατόπεδό του και να επιστρέψει στην Αδριανουπολη. Κατά την υποχώρηση ο Σκεντέρμπεης δεν έπαψε να τον ενοχλεί με αιφνιδιαστικές επιθέσεις.

 Η επιστροφή του Σκεντέρμπεη στην Κρόια ήταν θριαμβευτική. Ο Αλβανός ηγέτης ζούσε την ευτυχέστερη στιγμή της ζωής του. Σαν επισφράγιση ήλθε και ο γάμος του με την κόρη του φημισμένου πολεμιστή Αριανίτη. Οι νίκες του γιορτάστηκαν σε όλη την Ευρώπη ως νίκες της Χριστιανοσύνης. Ο πάπας Νικόλαος Ε', ο βασιλιάς της Ουγγαρίας, ο δούκας της Βουργουνδίας και ο βασιλιάς της Αραγονίας Αλφόνσος του έστειλαν μεγάλα χρηματικά δώρα. Το φρούριο της Κρόιας επισκευάσθηκε και ο γενναίος Ουρανοκόντης τιμήθηκε με την παραχώρηση τεσσάρων χωριών. Ιδιαίτερα στενές έγιναν οι σχέσεις με τον Αραγόνιο

βασιλιά της Νεαπόλεως Αλφόνσο τον Μεγαλόκαρδο, με τον οποίο υπέγραψε τη συνθήκη της Γκαέτα. Σύμφωνα με τη συνθήκη αυτή, ο Καστριώτης αναγνώριζε την κυριαρχία του βασιλιά της Νεαπόλεως και αυτός σε αντάλλαγμα θα του έστελνε χρήματα και εφόδια για την αναχαίτιση των Τούρκων. Παράλληλα ο Αλφόνσος ζήτησε από τον πάπα Νικόλαο Ε' να εκδώσει διάταγμα αφέσεως (συγχωρητικό) για τους χριστιανούς που θα πολεμούσαν υπό τη σημαία του Σκεντέρμπεη εναντίον των Τούρκων. Ναπολιτάνος πρεσβευτής, ο Βερνάρδος Βακιέ, τοποθετήθηκε στην αυλή του Σκεντέρμπεη (26 Μαρτίου 1451).

 Την ίδια χρονιά, αλλ' ένα μήνα ενωρίτερα, στις 5 Φεβρουαρίου 1451, πέθανε στην Αδριανούπολη από αποπληξία ο Μουράτ. Ο θάνατός του ήταν αποτέλεσμα του έκλυτου βίου του. Βούλιαξε μέσα στα όργια και τις κραιπάλες. Τον διαδέχθηκε ο Μωάμεθ Β', που έβαλε σκοπό να γίνει πορθητής. Αλλά μέχρι να πραγματοποιήσει το σχέδιό του και να αλώσει την Πόλη (29 Μαΐου 1453), άφησε τον Σκεντέρμπεη ανενόχλητο. Μετά το 1453 άρχισαν ξανά οι επιχειρήσεις, στρατιωτικές και διπλωματικές. Ο Σκεντέρμπεης απέκρουε και τις στρατιωτικές επιθέσεις διαφόρων Τούρκων στρατηγών αλλά και τις προτάσεις του Μωάμεθ να δεχθεί ένα καθεστώς υποτέλειας με ευνοϊκούς όρους. Νίκησε και ταπείνωσε ακόμη τρείς Τούρκους στρατηγούς και θα ήταν ατιμωτικό, νικητής αυτός, να υποκύψει. Μετά την άλωση της Πόλης, όμως, ένας στρατός 40.000 ανδρών υπό τον Εβρέν μπέη άρχισε να κινείται εναντίον του. Η σύγκρουση έγινε στις 26 Ιουλίου 1455. Ο Καστριώτης νικήθηκε για πρώτη φορά. Σκοτώθηκαν οι μισοί Αλβανοί στρατιώτες και όλοι σχεδόν οι Ναπολιτάνοι που πολεμούσαν στο πλευρό του. Μετά την ήττα, ο Μωάμεθ με δωροδοκία κατόρθωσε να εξαγοράσει το διοικητή της Δίβρης Μωυσή (Μοσέ) Κομνηνό Θώπια, που κατέφυγε στην Κωνσταντινούπολη. Τώρα η Ιταλία άρχισε ν' ανησυχεί. Ιδιαίτερα η Νεάπολη. Οι Τούρκοι έφθαναν στην Αδριατική. Το άλμα προς την Ιταλία ήταν εύκολο. Οι Ναπολιτάνοι έσπευσαν να βοηθήσουν τον Σκεντέρμπεη. Σώματα στρατού υπό τον Τζιοβάννι Ντε Σόττο, τον Ρινάλντο Ντε Ντούκα και τον Γερμανό Γκίσμπερτ Ραφόν, έφθασαν στην Αλβανία. Ο πάπας Κάλλιστρος Γ', ενώ ξοδεύτηκε σε επαίνους, ονομάζοντας τον Καστριώτη «αθλητή της πίστεως», «ιππότη του Χριστού», «αθλητή του Θεού» και «αήττητο ιππότη», ωστόσο τσιγκουνεύτηκε σε αποστολή βοήθειας. Εμπόδισε μάλιστα τον πολέμαρχο Τζιάκομο Πιτσινίνο να ενώσει τις δυνάμεις του με το στρατό του Σκεντέρμπεη.

 Το 1457 νέος σουλτανικός στρατός, υπό την ηγεσία του Μωυσή (Μοσέ) Θώπια έφθασε στην Αλβανία. Ο Καστριώτης έσπευσε προς συνάντηση. Όταν οι δύο στρατοί βρέθηκαν αντιμέτωποι, ο Καστριώτης βγήκε μπροστά και κάλεσε τον Μοσέ σε μονομαχία. Αυτός αρνήθηκε. Η μάχη που επακολούθησε ήταν ένας ακόμη θρίαμβος για τον Καστριώτη. Οι Τούρκοι έχασαν τα δύο τρίτα της δύναμής τους. Ο Μοσέ γύρισε στην Κωνσταντινούπολη αλλ' έπεσε σε δυσμένεια. Οι πάντες τον αντιμετώπιζαν με περιφρόνηση. Έτσι αναγκάστηκε να γυρίσει στην Αλβανία και να ζητήσει συγχώρεση από τον Καστριώτη. Κι εκείνος με γενναιοφροσύνη την προσέφερε. Μετά από λίγο νέα προδοσία έπληξε τον Καστριώτη: ο ανεψιός του Χαμζάς, που άλλοτε είχε την ευθύνη του δυτικού μετώπου, δελεάσθηκε από τις πλούσιες σουλτανικές παροχές και κατέφυγε με την οικογένειά του στην Κωνσταντινούπολη, ζητώντας να του ανατεθεί η διεύθυνση μιας στρατιάς 50.000 ανδρών, για να εκστρατεύσει κατά του θείου του. Η στρατιά ετοιμάστηκε αλλά τη διεύθυνσή της ανέλαβε ο Ισά μπέης, εγγονός του αρνησίθρησκου στρατηγού Εβρενού μπέη, που είχε αναδειχθεί σε μια από τις σπουδαιότερες πολεμικές φυσιογνωμίες του Ισλάμ.

  Ο Σκεντέρμπεης κινητοποίησε όλη την Αλβανία. Συγκάλεσε σε σύσκεψη τους οπλαρχηγούς του στη Δίβρη. Η δύναμη που συγκεντρώθηκε ήταν μικρή, μόνο 6.000 ιππείς και 5.000 πεζοί. Αποφασίστηκε, λοιπόν, να εφαρμοστεί η τακτική της υποχώρησης, για να ελκυσθεί ο σουλτανικός στρατός στα ενδότερα, ώστε να κτυπηθεί αιφνιδιαστικά. Πραγματικά, ενώ ο Καστριώτης υποχωρούσε τακτικά προς το Αλλέσιο, χωρίς να χάνει την επαφή του με τις τουρκικές δυνάμεις, οι Τούρκοι προχωρούσαν απρόσεκτα, επιδιδόμενοι σε καταστροφές, λεηλασίες και εμπρησμούς. Έτσι με τον αέρα του νικητή έφτασαν μπρος το Αλλέσιο και επιδόθηκαν σε τριήμερο εορτασμό, για να τιμήσουν τον διορισμό του Χαμζά ως γενικού διοικητή της Αλβανίας. Αυτό περίμενε ο Σκεντέρμπεης. Οι Τούρκοι, εξαντλημένοι, είχαν πέσει να κοιμηθούν. Έτσι ο Σκεντέρμπεης τους έπιασε στον ύπνο. Επικράτησε σύγχυση, και αντί για μάχη έγινε άγρια σφαγή. Υπολογίζεται ότι σφάχτηκαν 20‐30.000 Τούρκοι. Ο Χαμζάς αιχμαλωτίστηκε, ενώ ο Ισά γλύτωσε χάρη στην ταχύτητα του αλόγου του. Ο Σκεντέρμπεης γύρισε θριαμβευτής στην Κρόια, φέρνοντας μαζί του 20 τουρκικές σημαίες.

 Ο Μωάμεθ είχε εξαντληθεί και έστειλε στον Καστριώτη προτάσεις ειρήνης αλλά ο Καστριώτης ζήτησε να του δοθούν το Σφέτιγκραντ και τα Βελεγράδα, το σημερινό Βεράτι. Ο σουλτάνος αρνήθηκε κι άρχισε νέες επιχειρήσεις την επόμενη χρονιά (1458), μόλις μπήκε η άνοιξη. Δύο Τούρκοι στρατηγοί, ο Ουμούρ μπέης και ο Σινάν μπέης, επικεφαλής 14.000 στρατιωτών, μπήκαν στην Αλβανία. Ωστόσο, αυτή τη φορά οι Τούρκοι απέφευγαν τη μάχη. Απεναντίας ο Ουμούρ προσήλθε στο στρατόπεδο του Σκεντέρμπεη κομίζοντας πλούσια δώρα και νέες προτάσεις ειρήνης. Στα δώρα ο Σκεντέρμπεης απάντησε με μια δική του αντιπροσφορά δώρων αλλά απέρριψε τις προτάσεις για ειρήνη. Άρχισε μία νέα φάση ελιγμών. Οι δύο στρατοί απέφευγαν την αναμέτρηση. Έτσι η ειρήνη επιβλήθηκε de facto. Στο διάστημα αυτό πολλοί Τούρκοι που είχαν αιχμαλωτισθεί, έγιναν χριστιανοί, που σημαίνει ότι και ο ισλαμισμός τους ήταν επιδερμικός. Επρόκειτο δηλαδή για χριστιανούς ή για παιδιά χριστιανών που είχαν πρόσφατα εξισλαμιστεί. Άλλοι αιχμάλωτοι στάλθηκαν σαν δώρο σε δυτικές αυλές. Ο Χαμζάς στάλθηκε στη Νεάπολη, για να φυλάσσεται καλύτερα. Όμως μετά το θάνατο του βασιλιά Αλφόνσου επέστρεψε στην Αλβανία και συμφιλιώθηκε με το θείο του. Δοκίμασε όμως να ξεγελάσει τους Τούρκους και προσποιήθηκε νέα προδοσία, προκειμένου να φέρει την οικογένειά του από την Κωνσταντινούπολη. Οι Τούρκοι δεν τον πίστεψαν και τον δηλητηρίασαν.

 Εν τω μεταξύ στην Ιταλία έχει ανατραπεί η ισορροπία κι έχουν αρχίσει ενδοϊταλικοί αγώνες, όπως την εποχή του Πύρρου. Κι αυτό ανάγκασε τον Καστριώτη να βρεθεί, όπως και ο Πύρρος, στην Ιταλία. Συγκεκριμένα το 1458 πέθαναν οι υποστηρικτές του, ο Αλφόνσος της Αραγονίας και ο κόμης Ουρανός. Τον Αλφόνσο διαδέχθηκε ο γιος του Φερδινάνδος (Φερράντι) αλλά το θρόνο διεκδικούσε ο Ιωάννης ντ' Ανζού (Ανδεγαυός ή Ανδεγαυικός), που είχε την ενίσχυση του Τζιάκομο Πιτσινίνο. Τον Ιωάννη υποστήριζαν ακόμη και οι φεουδάρχες της Νότιας Ιταλίας, που είχαν επικεφαλής τον Τζιοβάννι Αντόνιο Ντελ Μπάλσο Ορσίνι ηγεμόνα του Τάραντα, που είχε τεράστιες εκτάσεις στην περιοχή της Πούλια, οι οποίες έφθαναν ως τις παρυφές της Νεαπόλεως. Ο Φερδινάνδος νικήθηκε στις 7 Ιουλίου 1460 στο Σάρνο. Ήταν δύσκολο ν' αντέξει, γιατί δεν είχε χρήματα να πληρώσει τους στρατιώτες του. Η σύζυγός του, βασίλισσα Ισαβέλλα, αναγκάστηκε να γίνη... επαίτης! Βγήκε στους δρόμους της Νεαπόλεως και άρχισε να ζητά τον οβολό των πολιτών για να βρεθούν χρήματα να πληρωθεί ο στρατός. Παράλληλα ο πρεσβευτής Μάρκος Καραβάτζιο ζήτησε τη συνδρομή του Σκεντέρμπεη. Αυτός ανταποκρίθηκε κι έστειλε 500 ιππείς μ' επικεφαλής τον Ιωάννη Μπάλσα.

  Το Σεπτέμβριο του 1461 έφθασε στην Ιταλία ο ίδιος ο Καστριώτης με 2.000 στρατιώτες και μπόρεσε να επαναφέρει την Πούλια στην επικυριαρχία του στέμματος της Αραγονίας. Το επόμενο έτος 1462, στις 18 Αυγούστου, ο Φερδινάνδος (ουσιαστικά όμως ο Καστριώτης) νίκησε στην Ορσάρα της Πούλια τον Ιωάννη ντ' Ανζού. Ο Καστριώτης οδήγησε στη μάχη τη δεξιά πτέρυγα των Ναπολιτάνων. Ο στρατός του Ιωάννη αποδεκατίστηκε. Οι νεκροί ήσαν 5.000 και οι αιχμάλωτοι 1.000. Πενήντα λάβαρα έφεραν στην Νεάπολη ο Φερδινάνδος και ο Καστριώτης. Η υποδοχή ήταν αποθεωτική. Προτού μεταβεί όμως ο Καστριώτης στην Ιταλία είχε στη διάρκεια του 1460 νικήσει και τέσσερις τουρκικούς στρατούς. Ύστερα από αυτό ο Μωάμεθ ζήτησε ειρήνη και ο Σκεντέρμπεης δέχθηκε, αφού ο Σουλτάνος περιορίστηκε μόνο σ' έναν όρο: να μπορούν οι Τούρκοι να εμπορεύονται στις αλβανικές περιοχές. Η ειρήνη υπογράφτηκε το 1461 και η ανάπαυλα αυτή των εχθροπραξιών με τους Τούρκους έδωσε την ευκαιρία στον Καστριώτη να βρεθεί στην Ιταλία.

 Ο επίλογος της εποποιίας του Καστριώτη

 Μετά την άλωση της Πόλης ο περίφημος καρδινάλιος Βησσαρίων, τέως επίσκοπος Τραπεζούντος και αρχηγός αυτών που ήθελαν την ένωση των εκκλησιών, που είχε μείνει στην Ιταλία και είχε γίνει καθολικός, εργαζόταν νυχθημερόν για την οργάνωση σταυροφορίας προς απελευθέρωση των ελληνικών περιοχών. Κατάρτισε μαζί με τον πάπα Πιο Β' ένα σχέδιο διαμελισμού της Τουρκίας. Σύμφωνα με το σχέδιο αυτό ο Καστριώτης θα ανακυρυσσόταν βασιλιάς της Αλβανίας και θα του παρεχωρείτο επιπλέον η Μακεδονία. Η ειρήνη του 1461 παραβιάστηκε και το 1463 άρχισαν ξανά οι εχθροπραξίες. Ο Σκεντέρμπεης κέρδισε πολλές νίκες και νικήθηκε μόνο μια φορά το 1464. Ο πόλεμος συνεχίστηκε μέχρι το 1466. Ο σουλτάνος ετοίμαζε νέο στρατό, για να τεθεί ο ίδιος επικεφαλής. Ο Καστριώτης πληροφορήθηκε τα σχέδιά του και γι' αυτό έφυγε κρυφά από την Αλβανία κι έφθασε στην Ιταλία για να ζητήσει επικουρία. Στο διάστημα της απουσίας του, τη φύλαξη της Κρόιας ανέθεσε στους Βενετούς.

 Όταν επέστρεψε, ο σουλτάνος με 200.000 στρατό είχε φθάσει στην Κρόια κι άρχισε την πολιορκία. Ο Σκεντέρμπεης, όπως και την προηγούμενη φορά, απέφυγε να κλειστεί εντός του φρουρίου. Έμεινε εκτός και κτυπούσε από παντού το σουλτανικό στρατό, κόβοντας παράλληλα όλους τους δρόμους ανεφοδιασμού. Ο Μωάμεθ, αφού δεν μπόρεσε να κυριεύσει την Κρόια, αναγκάστηκε λόγω ελλείψεως εφοδίων να αποχωρήσει. Άφησε όμως 80.000 στρατιώτες υπό τον αρνησίθρησκο Αλβανό Μπαλαμπάν ή Βαλαβάν, για να συνεχίσουν την πολιορκία. Φεύγοντας όμως κατέσφαξε όλους τους κατοίκους της Χίδνας. Ο Μπαλαμπάν ήταν δύσκολος αντίπαλος, γιατί γνώριζε καλά τον αλβανικό χώρο και κόσμο. Ωστόσο, ο Σκεντέρμπεης τον νίκησε σε όλες τις μάχες. Σε μία μάχη μάλιστα ο Σκεντέρμπεης με μια σπαθιά έκοψε στη μέση τον αδελφό του Μπαλαμπάν και μετά σκότωσε και το γιο του. Στην ίδια μάχη ο Καστριώτης κινδύνευσε να σκοτωθεί από έναν Τούρκο που ήταν έτοιμος να τον κτυπήσει από τα νώτα. Πρόλαβε όμως ένας στρατιώτης του και σκότωσε τον Τούρκο.

 Μετά την αποτυχία του Μπαλαμπάν, ο Μωάμεθ Β' αποπειράθηκε για μια ακόμη φορά να καταλάβει την Κρόια, που είχε γίνει, μετά την άλωση της Πόλης, το νέο οχυρό της Χριστιανοσύνης. Αυτή τη φορά ο Σκεντέρμπεης κλείστηκε στην Κρόια αλλά με ξαφνικές εξόδους έφθειρε συστηματικά τις δυνάμεις του σουλτάνου, που τελικά επέστρεψε στο Βόσπορο, αφήνοντας όμως πίσω του στρατό στα στρατόπεδα του Ελβασάν και της Βάλμα. Ο Καστριώτης ήταν και πάλι νικητής αλλ' ήθελε να εκδιώξει οριστικά τους Τούρκους από την Αλβανία. Γι' αυτό συγκάλεσε νέα σύσκεψη Αλβανών φυλάρχων στο Αλλέσιο. Στην κρίσιμη εκείνη φάση ο μεγάλος πολέμαρχος προδόθηκε από τις δυνάμεις του. Προσβλήθηκε από ελονοσία και έμεινε στο κρεβάτι. Πληροφορήθηκε ότι ένα τουρκικό σώμα στρατού εκινείτο εναντίον του Σκουτάρι. Θέλησε να σηκωθεί και να ηγηθεί ο ίδιος του στρατού αλλά δεν είχε δυνάμεις. Η σωματοφυλακή του όμως ύψωσε τις σημαίες του και κίνησε προς τα εμπρός. Οι Τούρκοι σαν είδαν τα «φλάμπουρα» τράπηκαν σε φυγή. Ο Καστριώτης είχε γίνει πια θρύλος. Ήταν η τελευταία του νίκη. Πέθανε τον Ιανουάριο του 1467 σε ηλικία 63 ετών.

 Πριν πεθάνει εμπιστεύθηκε το γιο του Ιωάννη και τη σύζυγό του στη Βενετία. Στη σύζυγό του, κόρη του ξακουστού Αριανίτη, είχε απόλυτη εμπιστοσύνη. Τη θεωρούσε ως μόνη ικανή να υπερασπίσει την Κρόια. Ο μεγάλος πολεμιστής θάφτηκε στο ναό του Αγίου Νικολάου στο Αλλέσιο. Όταν μετά από επτά χρόνια, το 1474, ο Μωάμεθ κατέλαβε το Αλλέσιο, διέταξε να ανοιχθεί ο τάφος αλλ' όχι να πειραχτεί ή να βεβηλωθεί ο σκελετός του Σκεντερμπεη. Οι Τούρκοι όμως αποδίδοντας μαγικές ή θαυματουργές ιδιότητες στα οστά, τα κομμάτιασαν και πήραν, όσοι μπόρεσαν, ένα τεμάχιο καθένας για φυλαχτό. Έχει όμως διασωθεί το κράνος του Σκεντέρμπεη και φυλάσσεται σε μουσείο της Βιέννης.

 Μετά το θάνατο του Σκεντέρμπεη, η Αλβανία υπέκυψε στους Τούρκους. Η Κρόια κρατήθηκε ελεύθερη μέχρι το 1474. Τότε ο γιος του Σκεντερμπεη, ο Ιωάννης Καστριώτης πούλησε την Κρόια στους Βενετούς και αυτοί τέσσερα χρόνια μετά την πούλησαν στους Τούρκους (1478). Το κίνημα του Καστριώτη πόρρω απέχει από το να χαρακτηρισθεί εθνικό κίνημα, όπως το χαρακτηρίζουν σύγχρονοι Αλβανοί ιστορικοί. Πολύ δε περισσότερο δεν ήταν λαϊκό κίνημα, όπως πάλι το παρουσίαζαν στα χρόνια του Εμβέρ Χότζα οι ίδιοι ή άλλοι ιστορικοί. Είχε το χαρακτήρα που είχαν οι αγώνες του Ουνυάδη, του Λαδισλάου, του Κωνσταντίνου Παλαιολόγου. Αγώνες χριστανών ηγετών εναντίον των Τούρκων. Οι αγώνες του Σκεντέρμπεη όμως είχαν ευρύτερη απήχηση. Τα κατορθώματά του έγιναν θρύλος και συγκινούσαν επί αιώνες τους χριστιανικούς λαούς της Ευρώπης και της Χερσονήσου του Αίμου. Έδωσαν το παράδειγμα της αντίστασης. Γι' αυτό, όταν η Αλβανία υποτάχτηκε, ομάδες πολεμιστών υπό την ηγεσία εξεχόντων οπλαρχηγών άρχισαν να διολισθαίνουν προς νότο, προς τις ελλαδικές περιοχές και συγχωνεύτηκαν με επίσης ανυπότακτα ελληνικά στοιχεία. Η εξελλήνισή τους δεν ήταν τόσο καρπός των επιμειξιών, όσο ήταν καρπός του πόθου για ελευθερία.

 Μετά την εκτενή περιγραφή των επικών αγώνων του Καστριώτη, εύλογα προκύπτει ένα ερώτημα: οι ήδη κατελθόντες Αλβανοί ή Αρβανίτες (Λιοσαίοι, Μπούες κ.ά.) και οι συνεχώς κατερχόμενοι προς τα εδάφη του ελληνικού χώρου ήσαν μόνο αλβανόφωνοι; Η επί αιώνες παρουσία Ελλήνων στις ιλλυρικές ακτές και η χιλιετής βυζαντινή κυριαρχία επί των εδαφών της σημερινής Αλβανίας, δεν άφησε κανένα αποτύπωμα στη γλωσσική τους συνείδηση; Η Μαρία ΜιχαήλΔέδε, μια ευαίσθητη ερευνήτρια από το Κορωπί της Αττικής, με πλούσιο συγγραφικό έργο (25 βιβλία και 100 μελέτες) στο αξιόλογο βιβλίο της «Οι Έλληνες Αρβανίτες» γράφει τα ακόλουθα:

«Πολλά πράγματα, μαρτυρούν πως οι νέοι έποικοι γνώριζαν την ελληνική και μεγάλη μερίδα από αυτούς ανήκε στους δίγλωσσους. Σημαντικώτατοι αρχηγοί όπως οι Λιοσαίοι, οι Μπούιοι κ.λπ. είναι Έλληνες και είναι φυσικό, στρατολογώντας και πάλι Έλληνες να γνωρίζουν καλά την ελληνική. Το ίδιο συμβαίνει και με τους Αρβανίτες που κατέβηκαν μετά την κατάρρευση του Καστριώτη, που είναι γνωστό όχι μόνο πως ήταν Έλληνας, αλλά και την ελληνική είχε σαν επίσημη γλώσσα του κράτους82. Ποτέ για τους Αρβανίτες δεν γεννήθηκε θέμα μεταφράσεως των ιερών κειμένων, πράγμα σημαντικώτατο αν λάβει κανείς υπόψη τη μεγίστη σημασία της θρησκείας και την βαθύτατη χριστιανική πίστη» (Μαρία Μιχαήλ‐Δέδε, Οι Έλληνες Αρβανίτες, έκδ. Δωδώνης, 1997, σελ. 83).

 Προσωπικά δεν είμαι πρόθυμος να μιλήσω για εθνική συνείδηση Έλληνα ή Αλβανού για κείνη την πρώιμη εποχή. Αφυπνισμένη εθνική ελληνική συνείδηση είχαν λίγοι και υψηλού επιπέδου διανοητές, όπως ο Γεμιστός. Οι άνθρωποι, όσοι έμειναν χριστιανοί, είχαν συνείδηση ότι είναι μέλη της άλλοτε κραταιάς Ρωμανίας, που την παράδοσή της συνέχιζε ‐ έστω υπό συνθήκες δουλείας‐ το Πατριαρχείο. Πολλοί, λοιπόν, αλβανόφωνοι, σλαβόφωνοι, βλαχόφωνοι ή δίγλωσσοι μπορεί να ήσαν δυνάμει Έλληνες αλλ' όχι ακόμη Έλληνες. Η ελληνικότητα δεν γεννιέται∙ καταχτιέται. Και κατακτιέται διαρκώς με συνεχή πάλη. Γι' αυτό σήμερα δεν είμαι σίγουρος για την ελληνικότητα των κατοίκων του τόπου μας στο «έβγα» του 21ου αιώνα. Η ελληνικότητα είναι απαιτητική∙ κουράζει. Η βαβελική αμερικανικότητα είναι πιο... «κόμοδη».

 

 

ΑΝΤΙΑΙΡΕΤΙΚΟΝ ΕΓΚΟΛΠΙΟΝ    www.egolpion.com

3 ΜΑΡΤΙΟΥ 2011


 


Όσοι έχουν διαβάσει το συγκεκριμένο άρθρο συνήθως διαβάζουν επίσης τα παρακάτω:

  
Share |

Τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν τις απόψεις των συντακτών τους

English


 
ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ ΟΡΘΟΔΟΞΟΥ ΠΙΣΤΕΩΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΔΟΜΗΣ ΣΤΗΝ ΟΡΘΟΔΟΞΙΑ:
Ποιός εἶμαι...; ἀπό ποῦ ἔρχομαι...; ποῦ πηγαίνω...; ποιό εἶναι τό νόημα τῆς ζωῆς μου;
ΟΜΟΙΟΠΑΘΗΤΙΚΗ ΚΑΙ ΟΙ ΑΓΙΟΙ. «Η ΡΩΣΙΚΗ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ»:
Οάνα Ιφτίμε - Αλέξανδρος Ιφτίμε Απόσπασμα από το εξαιρετικό βιβλίο: «ΟΜΟΙΟΠΑΘΗΤΙΚΗ, Επιστήμη; Πίστη; Ιατρική; Μαγεία;»
ΒΙΒΛΙΟΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ: Οάνα Ιφτίμε - Αλέξανδρος Ιφτίμε ΟΜΟΙΟΠΑΘΗΤΙΚΗ Επιστήμη; Πίστη; Ιατρική; Μαγεία;:
Προλογίζουν οι καθηγητές: Δ. Τσελεγγίδης - Κ. Γ. Καρακατσάνης
Ανακοίνωση για το προσεχές «Εναλλακτικό Φεστιβάλ Αλληλέγγυας και Συνεργατικής Οικονομίας»:
Την Παρασκευή 10 Οκτωβρίου 2014 ξεκινά στο Πολιτιστικό Κέντρο Ελληνικού το τρίτο «Εναλλακτικό Φεστιβάλ Αλληλέγγυας και Συνεργατικής Οικονομίας»
ΓΕΡΟΝΤΑΣ ΚΑΙ ΓΚΟΥΡΟΥ:
Για τον γκουρού είναι σημαντικό να φτάσει στην κατάσταση της νιρβάνα ή της μόξα, αν μιλάμε με ινδουϊστική ορολογία : Αρχιμ. Εφραίμ Γ.Τριανταφυλλοπούλου
ΚΥΡΙΛΛΟΣ ΚΑΙ ΜΕΘΟΔΙΟΣ και το αποστολικό έργο τους στους Σλάβους:
Δρ. Ειρήνης Αρτέμη PhD & MA Θεολογίας Θεολόγος -Φιλόλογος
ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗ ΤΗΣ ΟΜΟΙΟΠΑΘΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΑ ΤΟΥΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΟΥΣ ΤΗΣ:
Μοναχός Αρσένιος Βλιαγκόφτης, Διδ. Θεολογίας – Πτυχ. Φιλοσοφίας.
Σχολικός εκφοβισμός. Μαθητές και εκπαιδευτικοί σε δράση και αντίδραση:
Δρ. Ειρήνης Αρτέμη PhD & ΜΑ Θεολογίας Θεολόγος - Φιλόλογος
ΑΝΑΚΟΙΝΩΘΕΝ 7ης ΣΥΝΑΝΤΗΣΗΣ ΔΙΟΡΘΟΔΟΞΟΥ ΔΙΚΤΥΟΥ ΠΡΩΤΟΒΟΥΛΙΩΝ ΜΕΛΕΤΗΣ ΘΡΗΣΚΕΙΩΝ ΚΑΙ ΚΑΤΑΣΤΡΟΦΙΚΩΝ ΛΑΤΡΕΙΩΝ:
18-21/9 2014 Ι. Μ.ΑΓΙΟΥ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥ ΝΕΦΣΚΥ & ΔΟΥΜΑ ΡΩΣΙΑΣ
Η ΣΥΜΦΟΡΑ ΤΗΣ ΜΙΚΡΑΣΙΑΣ - ΜΥΘΟΙ ΚΑΙ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΤΗΤΕΣ:
Κύλισαν επάνω από εβδομήντα έτη από τη συμφορά της Μικρασίας, τη μεγαλύτερη στη μακραίωνη ιστορία του ...Α.Παπαδημητρίου
7η ΣΥΝΑΝΤΗΣΗ ΔΙΟΡΘΟΔΟΞΟΥ ΔΙΚΤΥΟΥ ΠΡΩΤΟΒΟΥΛΙΩΝ ΜΕΛΕΤΗΣ ΘΡΗΣΚΕΙΩΝ & ΚΑΤΑΣΤΡΟΦΙΚΩΝ ΛΑΤΡΕΙΩΝ :
28–21/9 Αγ.Πετρούπολη
Χριστιανισμός - Ισλάμ: Σημεία επίδρασης και ουσιαστικές αποκλίσεις :
Θεώνη Μπούρα, Μr Πατρολογία, θεολόγος-εκπαιδευτικός
Εγγραφή στην ομάδα ΑΝΤΙΑΙΡΕΤΙΚΟΝ ΕΓΚΟΛΠΙΟΝ
Ηλεκτρονικό ταχυδρομείο:
Επισκεφτείτε την παρούσα ομάδα
  Αρχική \ Θεματολογία \ ΙΣΤΟΡΙΚΑ \ ΡΩΜΑΝΙΑ \ ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΚΑΣΤΡΙΩΤΗΣ (ΣΚΕΝΤΕΡΜΠΕΗΣ)


active³ 4.8 · © 2000 - 2013 IPS Ltd · Όροι χρήσης