ΟΙ ΘΡΗΣΚΕΙΕΣ ΓΙΑ ΤΙΣ ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΕΙΣ

ΟΙ ΘΡΗΣΚΕΙΕΣ

ΓΙΑ ΤΙΣ ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΕΙΣ

Χρίστου Βασιλειάδη 

Θεολόγου - Φιλολόγου πρ. Εκπαιδευτικού

Οι εξωχριστιανικές θρησκείες για τις Μεταμοσχεύσεις

    Ας ανοίξουμε τώρα και την αυλαία των άλλων θρησκειών, των εκτός τού Χριστιανισμού. Και πρώτον, ας προσεγγίσουμε τη θέση, που παίρνει ο Ιουδαϊσμός στο θέμα των Μεταμοσχεύσεων. 

Κατά τις ερμηνείες, που δίνουν κατά καιρούς οι Ραββίνοι, στην Ιουδαϊκή θρησκείαν, η πρώτη αξία στη θρησκευτική κλίμακα των άξιων είναι η προστασία της ζωής τού ανθρώπου.

Επίσης, πρυτανεύει στον Ιουδαϊσμό, η υπεράσπιση της αξίας της φυσικής κατασκευής και κατάστασης τού ανθρώπου, που η σύγχρονη ιατρική δε φαίνεται να τηρεί απαρεγκλίτως και να σέβεται απόλυτα (Χριστοδούλου Κ. Παρασκευαΐδη, μητροπολίτου Δημητριάδος, «Διαθρησκειακή θεώρηση των Μεταμοσχεύσεων», Αθήναι 1991, σελ. 6).

Ως προς δε το σεβασμό και την προσήκουσα τιμήν προς τους νε­κρούς, ως Αρχή, τηρείται απαραβίαστα, εκτός εάν η παραβίαση της Αρχής αυτής γίνει, για να βοηθηθεί ένας άλλος ζωντανός ασθενής.

Βάσει των ανωτέρω, μπορούμε να συμπεράνουμε, ότι, στον Ιουδαϊσμό, όχι μόνον επιτρέπεται, άλλ' ότι σχεδόν επιβάλλεται η προσφορά οργάνου από ζωντανό άνθρωπο για τη σωτηρία της ζωής ενός άλ­λου: Ο δότης, κατά τον Ιουδαϊσμό, πρέπει και να διακινδυνεύσει ακόμη, χάριν τού κινδυνεύοντος να αποθάνει δέκτη. Καλεί δε η θρη­σκεία αυτή το δότη να μπει στη θέση τού λήπτη, όταν ο θάνατος τού δεύτερου είναι επικείμενος και σίγουρος, εάν δε γίνει μεταμόσχευση.

Όσο για το «νεκρό» δότη και τον «εγκεφαλικό» λεγόμενο θάνατο, ο Ιουδαϊσμός είναι ρητός και σαφής: Η πριν άπ' τον καρδιακό θά­νατον τού δότη επέμβαση, για την αφαίρεση οργάνου του, ισοδυναμεί με φόνο. Ο «εγκεφαλικός θάνατος» καταδικάζεται ρητώς και απολύ­τως, ως κριτήριο θανάτου.

Δεύτερο: Κατά δε το Ισλάμ, κάθε βήμα στη διαδικασία των Με­ταμοσχεύσεων, πρέπει να γίνεται με γνώμονα και αφετηρία την Αρχή της αξίας τού Ανθρώπου, ο οποίος πιστεύεται ως ο πρίγκηπας όλης της Κτίσης, ως το ανώτατο δημιούργημα τού Θεού.

Κάθε αφαίρεση οργάνου, είτε από ζωντανό, είτε από νεκρό, που δεν γίνεται για τη σωτηρία της ζωής ενός δέκτη, καταδικάζεται σαν «έργω προσβολή» και «πράξει ασέβεια» προς τον Άνθρωπο.

Η ακεραιότητα τού ανθρωπίνου σώματος, κατ' αρχήν, περιφρου­ρείται ακόμη και μετά θάνατον. Η Μεταμόσχευση επιτρέπεται μόνο για σοβαρότατους λόγους υγείας, όταν προκύπτει θέμα ζωής ή επικει­μένου θανάτου και με την προϋπόθεση, ότι δεν υπάρχει απολύτως κα­νένας άλλος δρόμος σωτηρίας. Μόνον υπό τις ανωτέρω προϋποθέσεις επιτρέπεται Μεταμόσχευση, ο δε δότης πρέπει να είναι ήδη νεκρός, όχι εγκεφαλικά, αλλά καρδιακά.

Ο Ισλαμισμός, έπειτα, δεν απαιτεί την εν ζωή συγκατάθεση τού δότη, για μία μετά θάνατό του αφαίρεση οργάνου του. Μόνον η Νο­μοθεσία μερικών ισλαμικών χωρών, κι όχι η θρησκεία, απαιτεί να προϋπάρχει τέτοια συγκατάθεση.

Περιττό, φυσικά, να αναφέρουμε, ότι ο Ισλαμισμός θεωρεί προσβολή προς την αξία τού Ανθρώπου κάθε επί χρήμασιν απόκτηση οργάνου.

Τρίτον: Οι εκπρόσωποι, έπειτα, τού Βουδισμού δεν έχουν τοποθε­τηθεί σαφώς, ως προς το ζήτημά μας, μολονότι η θρησκεία τους, με ορισμένες διδασκαλίες της, μπορεί να θεωρηθεί, ότι ευνοεί τις Μετα­μοσχεύσεις «προς ανακούφιση τού πόνου» (Χ. Παρασκευαΐδη, αυτόθι, σελ.11).

Ειδικότερα οι Ιάπωνες, που συνήθως συνδυάζουν Βουδισμό και Σιντοϊσμό, σα θρησκείες τους, θεωρούν «τελεσίδικο και οριστικό» το θάνατο μόνο μετά τη νεκρώσιμη Ακολουθία και μάλιστα, για την α­κρίβεια, μετά την επιμνημόσυνη τελετή, που γίνεται 49 μέρες μετά το θάνατον.

Επομένως, στην περίπτωση αυτήν, οΰτε λόγος να γίνεται, για Μεταμοσχεύσεις από «νεκρό» δότη. Γι’ αυτό, σ' αυτούς τους λαούς, θα πρέπει μάλλον να γίνεται λόγος μόνο για Μεταμοσχεύσεις από ζώντα δότη και προκειμένου για ένα από τα δίδυμα όργανα του.

Από το χώρο του λεγόμενου Χριστιανικού κόσμου

1. Ζητήματα Ηθικής των Μεταμοσχεύσεων κατά τους Παπικούς και Προτεστάντες:

H δυτική χριστιανική ηθική σκέψη, ευθύς εξ αρχής, έκανε διάκριση μεταξύ των διαφόρων ειδών των προς Μεταμόσχευση οργάνων. Η Σύνοδος τού γερμανικού Παπικού Επισκοπάτου, καθώς και το προτεσταντικό Συμβούλιο της Ευαγ­γελικής Εκκλησίας της Γερμανίας, θεωρεί ανεπίτρεπτες τις Μεταμο­σχεύσεις ορισμένων ειδών ανθρωπίνων οργάνων:

1) Τού εγκεφάλου, που, άλλωστε, εξ επόψεως ιατρικής, τέτοια Με­ταμόσχευση ανήκει ακόμη στο πεδίον της ουτοπίας ή, τουλάχιστον, τού επιστημονικού Φουτουρισμού και ηθικά απαγορεύεται, διότι τα διακριτικά χαρακτηριστικά της προσωπικότητας τού ανθρώπου συν­δέονται μ' αυτό το όργανον.

2) Των γεννητικών αδένων, επειδή αυτοί καθορίζουν την γεννητική ατομικότητα τού ανθρώπου (Transplantations d' organes, Decla­ration de la Conference des eveques allemands et du Conseil de Γ Eglise evangelique d" Allemagne, 2 Juill. 1990 trad. fr. de L. Giroux, Editions Paulines, 1993).

   Στους Ρωμαιοκαθολικούς έχουν δοθεί οι εξής οδηγίες: Οποιοδήποτε κι' αν είναι το είδος τού μεταμοσχευομένου οργάνου, στις περισ­σότερες περιπτώσεις, η Μεταμόσχευση δεν παύει να είναι ιατρική πρά­ξη, που υποκρύπτει σοβαρούς κινδύνους: κίνδυνοι χειρουργικοί, κίνδυ­νοι απόρριψης τού μοσχεύματος άπ' το λήπτη οργανισμό, καθώς και άλλες επιπλοκές. Ο ασθενής πρέπει να υποβληθεί μετεγχειρητικώς και έφ' όρου ζωής σε αυστηρή ανοσοκατασταλτική αγωγή, που έχει αρνητικές παρενέργειες.

Ποτέ δεν μπορεί να αποκλεισθεί μια ενδεχόμενη απόρριψη τού μοσχεύματος, με όλες τις απειλητικές για την ιδία τη ζωή τού ασθενούς συνέπειες και με την αγωνία και το άγχος, που η απόρριψη, ή ο φόβος της μπορεί να προκαλέσει. Ξέχωρα είναι τα μεγάλα ψυχολογικά προ­βλήματα, που δημιουργούνται στο λήπτη για το «χρέος» του προς το, συνήθως, νεκρό δότη. Προκύπτουν, δηλαδή, πολλές ψυχοπαθολογι­κές καταστάσεις (Ε. Leon, M.L. Baudin. S.M. Consoli, «Aspects psychiatriques des greffes d' organe», Encyclopedic Medico - Chirurgi-cale, 37670 A 65, novembre 1990, p. 1-6).

Επομένως, μόνο λόγω αδηρίτου ανάγκης, όπως άμεσου κινδύνου για τη ζωή τού ασθενούς, ή επείγουσας ανάγκης διατήρησης μιας ση­μαντικής οργανικής λειτουργίας τού ασθενούς, μπορούν να επιτρέψουν να γίνει η σύσταση στον άρρωστο για μια εγχείρηση με τόσο βαρείες συνέπειες. Ο γιατρός πρέπει προηγουμένως με πολλή σύνεση να ζυγί­σει τα υπέρ και τα κατά μιας τέτοιας χειρουργικής επέμβασης. Δεν εί­ναι δε λίγοι και οι ασθενείς εκείνοι, που, μετά ενημέρωση, κρίνουν, ότι μια Μεταμόσχευση θα τους ήταν μάλλον ένα βαρύ άχθος.

Το 1957, ο πάπας Πίος ο 12^ος ανεγνώριζε το δικαίωμα τού ασθενούς να αρνηθεί να τύχει εντατικής αγωγής αναζωογόνησης, εάν κρί­νει, ότι αυτή τού είναι «αβάστακτο φορτίο» (Πίος 12^ος «Προβλήμα­τα θρησκευτικά και ηθικά εκ της ιατρικής αναζωογόνησης», εν Docu­mentation catholique No 1267,22 dec. 1957, col. 1605-1610).

Το ίδιο θα εδικαιούτο κανείς να συμπεράνει και προκειμένου για τις Μεταμοσχεύσεις.

Παρ' όλες τις ανωτέρω επιφυλάξεις, που πρέπει να ισχύουν σε ορι­σμένες περιπτώσεις ασθενών, γεγονός επίσης είναι, ότι μεγάλος αριθ­μός ασθενών, χωρίς Μεταμόσχευση οργάνου, θάπρεπε, ή να αναμένει αφεύκτως το θάνατον, ή, στην καλυτέρα περίπτωση, να είναι καταδι­κασμένος σε μια δύσκολη και ασφυκτικά δυσχερή ζωή. Μια Μετα­μόσχευση σ' αυτούς, θα τους έδινε μια λίγο-πολύ πλήρη αποκατάστα­ση στην υγεία τους.

Ο Πάπας Ιωάννης-Παύλος ο 2^ος είπε το 1992: «Πρέπει να χαίρομε, που η ιατρική, στα πλαίσια της υπηρεσίας, που προσφέρει στη ζωή, βρήκε, με τις Μεταμοσχεύσεις οργάνων, ένα νέον τρόπον να προ­σφέρει τις υπηρεσίες της στην πανανθρώπινη οικογένεια. (Ιωάννης Παϋλος ο 2^ος «Η κοινωνία έχει ανάγκην από συγκεκριμένες χειρονο­μίες αλληλεγγύης και αυτοπροσφοράς». Ομιλία της 20^ης Ιουν. 1999 εν: Docum. Cath. No 2051, 7 Juin 1992, p. 526-527).

Ηθικά προβλήματα άπ' την αφαίρεση οργάνου

από «δότη εν ζωή», κατά τους Παπικούς

Με αυτά τα ηθικά προβλήματα ασχολήθηκε ήδη - προ της διάδοσης των μεταμοσχεύσεων οργάνων, - απ' το 1956 -, ο πάπας Πίος 12^ος και απεφάνθη:

1) Αν και η ζωή είναι το βασικό (θεμελιώδες) αγαθόν τού Προ­σώπου, το γεγονός αυτό δεν δίδει στο Πρόσωπο κανένα δικαίωμα πά­νω στο σώμα, ή στους Ιστούς, ή στα όργανα τού συνανθρώπου.

2) Ο Πάπας αυτός, αντέδρασε ζωηρά κατά μιας ερμηνείας της «Αρχής της Ολότητας». Δηλαδή: Ένα Πρόσωπο δεν κωλύεται μεν ηθικώς να θυσιάσει ένα μέλος, ή ένα όργανό του, για το γενικώτερο καλό τού όλου σώματός του.

Αυτή όμως η Φυσική Αρχή δεν ισχύει για το σύνολον - αν­θρωπότητα και τα πάσχοντα Μέλη της. Και συμπεραίνει ο ρωμαίος Ποντίφηκας: Το σύνολον τού Οργανισμού - Ανθρωπότητας, δεν έχει κανένα δικαίωμα να εγείρει και επιβάλει στα άτομα απαιτήσεις, επί τού σωματικού πεδίου, δυνάμει τού φυσικού δικαιώματος, που έχει το «όλον» επί τού «μέρους» (Πίος 12^ος, Ομιλία της 13^ης Μαΐου 1956, εν Docum. Cath. No 1228,24 Juin 1956, Col. 773-781).

Επομένως, κάθε αφαίρεση οργάνων από δότη εν ζωή, προϋποθέτει «ρητή, ελευθέρα και συνειδητή» συναίνεσή του (Ιωάννης-Παύλος 2^ος, «Ομιλία 20^ης Ιουνίου 1991» ιδέ ανωτ.: Docum. Cath., 1992), ή την άδεια τού νομίμου εκπροσώπου του. Τότε μόνον το διδόμενον όργανον είναι «δωρεά, που βέβαια πρέπει να τη θεωρήσουμε σα μιαν αυθεντική μορφή ανθρώπινης και χριστια­νικής αλληλεγγύης» (Ιωάννης-Παύλος ο 2^ος, αυτόθι).

Στη συνέχεια, ο Πάπας οριοθετεί την αλληλεγγύη με την εξής δια­τύπωση: «Ένα Πρόσωπον επιτρέπεται να δώσει μόνον ό,τι μπορεί το ίδιο να στερηθεί χωρίς σοβαρό κίνδυνο ή βλάβη της ζωής του, ή της προσωπικής του ταυτότητας και μόνο για ένα λόγο, που είναι και δί­καιος και χαρακτηρίζεται από συμμετρικότητα» (Ιωάννης-Παύλος 2^ος, Ομιλία της 20^ης Ιουνίου 1991, ως άνωτ. Docum. Cath. 1992).

Η πρακτική δε των Μεταμοσχεύσεων, π.χ. λοβού ήπατος, που αναγεννάται και στο δότη και στο λήπτη, προϋποθέτει βεβαίως κιν­δύνους. Η Μεταμόσχευση όμως νεφρού, έχει μεν λιγότερους κινδύ­νους, άλλ' επιφέρει ακρωτηριασμό στο δότη εν ζωή, αφού ο νεφρός δεν αναγεννάται, εν αντιθέσει προς το ήπαρ, άλλ' αφίνει ακρωτηριασμό στο δότη.

Γύρω στο 1955, εξ αφορμής τέτοιων Μεταμοσχεύσεων, που επέφε­ραν ακρωτηριασμό, ηθικολόγοι υπενθύμισαν, ότι η Ρωμαιοκαθολική Εκκλησία έχει ήδη καταδικάσει κάθε μορφής ακρωτηριασμό, εκτός εκείνου, που στοχεύει στη θεραπεία τού οργανισμού τού ίδιου τού ακρωτηριαζομένου (J. Desclos, Greffesd organes et solidarite. Editions Paulines, 1993, p. 99-105).

Άλλοι ηθικολόγοι, έκαναν την εξής παρατήρηση: Η καταδίκη τού ακρωτηριασμού άπ' την Εκκλησία δεν ήταν δυνατό να αφορούσε σε αφαιρέσεις οργάνων, που γίνονται για τη σωτηρία της ζωής και την υγεία τού συνανθρώπου μας και που δεν εφαρμόζονταν τότε, που η Εκκλησία διετύπωνε την καταδίκη της αυτή κατά των ακρωτηρια­σμών.

Το 1944, ένας αμερικανός ηθικολόγος, ο B.J. Cunningham είχε δια­τυπώσει την εξής θέση: «Σ' αυτόν τον τομέα, επιτρέπεται να κάνεις για τους άλλους, ό,τι δικαιούσαι να κάνεις, ή, να δεχθείς για τον εαυτό σου».

Το 1956, ο Ρ.Ε. Tesson S.J. επανέφερε στην επικαιρότητα αυτήν την αρχήν τού αμερικάνου ηθικολόγου, συμπληρώνοντάς την, ως εξής: «Ναι, μεν, αλλά με τον εξής όρο: το πλεονέκτημα και η ωφέλεια, που δέχεται ο ευεργετούμενος, να είναι στο ίδιο μέτρο και στην ίδια ανα­λογία με τη βλάβη, που υφίσταται ο δωρητής (Ε. Tesson S.J. «Greffe humaine et morale». Cahiers Laennec 16, No 1, mars 1956, p. 28-33).

Έκτοτε, νεώτεροι ηθικολόγοι, διεύρυναν ως εξής τη σημασία, που μπορούσε να έχει η συναίνεση σε ένα τέτοιον ακρωτηριασμό. Είπαν: είναι πράξη αλληλεγγύης, γενναιοδωρίας, μάλιστα και αγάπης. Έτσι, το 1991 ο Πάπας Ιωάννης-Παύλος ο 2^ος επικύρωσε αυτούς τους χαρακτηρισμούς.

Ηθικά προβλήματα απ' την αφαίρεση οργάνου

από «νεκρό δότη», κατά τους Παπικούς

Το σπουδαιότερο άπ' αυτά είναι το φλέγον ζήτημα τού «Εγκε­φαλικού θανάτου». Ως προς αυτόν, η Ρωμαιοκαθολική Εκ­κλησία, τουλάχιστον έμμεσα, αναγνωρίζει την πλήρη ηθική νομιμότητά του. Το 1985 ο πάπας Ιωάννης-Παύλος ο 2^ος εξέφραζε την ευγνωμοσύνη του για το τελεσθέν έργο από μίαν Ομάδα Εργα­σίας της ποντιφικικής Ακαδημίας των Επιστημών, που συγκλήθηκε και επιδοκίμασε αυτό το νέο κριτήριο θανάτου, τον «Εγκεφαλικό θάνατον» (Docum. cath. No 1907, Γ dec. 1985, p. 1103).

Και το 1989, ο ίδιος Πάπας καλούσε επιστήμονες, ηθικολόγους, φι­λοσόφους και θεολόγους να συνενώσουν και συντονίσουν τις προσπά­θειές τους, προκειμένου να καταλήξουν σ' ένα «ορισμό τού θανάτου», καθώς και σ' ένα, όσο το δυνατόν περισσότερο ακριβή, προσδιορισμό της «στιγμής τού θανάτου».

Ο ίδιος, όμως, δεν έπαιρνε συγκεκριμένη θέση. (Ιωάννης-Παύλος 2^ος, «Ο προσδιορισμός της στιγμής τού θανάτου, Ομιλία της 14^ης Δεκεμβρίου 1989», (Docum. cath. No 2002,18 mars 1990, p. 284-286). Το δε 1991, σε δήλωσή του, επιδοκιμάζει τη δωρεάν οργάνου μετά θά­νατον (post mortem) (Jean- Paul ο 2^ος, «Discours du 20 Juin 1991», Docum. Cath. No 2051, 7 Juin 1992, p. 526-527).

Πως να υποθέσουμε, ότι ο Πάπας σ' αυτή τη χρονολογία αγνοούσε τις συγκεκριμένες διαδικασίες της διαπίστωσης και διάγνωσης τού θανάτου, προ της αφαίρεσης τού οργάνου τού δότη;

Επίσης, τον Οκτώβριο τού 1993, η Ιεραρχία των γάλλων επι­σκόπων παραθέτει, σε κείμενό της προς το λαό, τη γνώμη των ειδικών επιστημόνων της ποντιφικικής Ακαδημίας των Επιστημών, πράγμα, που δείχνει, επίσης, μία σιωπηλή έπιδοκιμασία, εκ μέρους των γάλλων Ιεραρχών, τού «εγκεφαλικού θανάτου», ως «κριτηρίου θανάτου». (Conseil permanent de la Conference des eveques de Fra­nce, «Solidarite et respect des personnes dans les greffes de tissus et d' organes», Docum. Cath. No 2082,21 Nov. 1993, p. 967-973).

Ο σεβασμός των δικαιωμάτων του Προσώπου κατά τους Παπικούς

Υπάρχει ένα είδος λογικής, που θα μπορούσαμε να την ονομάσουμε «τεχνική λογική, που επικρατεί, όταν πρόκειται να κάνουμε ένα μερεμέτι, μιαν επιδιόρθωση» (Β. Cadore, «Μια δωρεά που οφείλεται σε γενναιοδωρία», Lumiere et vie 44, No 225, decembre 1995, p. 53-68).

Αυτή η λογική θα μπορούσε να οδηγήσει σε ένα συλλογικό σφετερισμό επί των σωμάτων, δίνοντας, έτσι, μίαν απόλυτη προτεραιότητα στις ανάγκες της Δημόσιας Υγείας.

Η Ρωμαιοκαθολική Εκκλησία αντιτίθεται σφοδρώς σε κάτι τέ­τοιο, για δυο λόγους. Ο ένας εμμένει στην αξιοπρέπεια τού Προσώ­που, που είναι ήδη νεκρό. «Το σώμα δεν επιτρέπεται να αντιμετωπί­ζεται σαν μια οντότητα καθαρώς φυσική ή βιολογική... Μια τέτοια στενή υλιστική αντίληψη, θα μας οδηγούσε σε μιαν καθαρώς εργαλειακή χρήση τού σώματος, και, επομένως, και τού Προσώπου (Ίωάννης-Παύλος 2^ος, «Ομιλία της 20ής Ιουνίου 1991» ένθα άνωτ., Docum. Cath., 1992).

Ξεφεύγουμε απ' αυτήν την αντίληψη με το να εγγράψουμε το αφαιρούμενο όργανο στη «συμβολική προοπτική της δωρεάς. Αφού προηγήθηκε συναίνεση και μάλιστα αίτηση τού νεκρού, πριν πεθάνει, η αφαίρεση οργάνων επιτρέπει στο δότη να επιδείξει αλληλεγγύη, γενναιοδωρία και μετά τα όρια της ζωής του. Αυτό δίνει τη δυνατότητα στα άτομα να προβάλλουν το χρέος τους για αγάπη και πέραν τού θα­νάτου» (Ιωάννης-Παύλος ο 2^ος, «Ομιλία της 20^ης Ιουνίου 1991», ένθα ανωτ., Docum. Cath., 1992).

Για να είναι, λοιπόν, δυνατόν η αφαίρεση οργάνου να προσλάβει την αξία και το νόημα της εκτέλεσης μιας ανθρώπινης απόφασης ολότελα ανιδιοτελούς και αποβλέπουσας στο καλό τού συνανθρώπου, τονίζε­ται και προϋποτίθεται η εξασφάλιση της ρητής και ελεύθερης συναίνε­σης τού δότη.

Έπειτα, η αφαίρεση ιστών ή οργάνων, δεν πρέπει να γίνεται με οικονομική συναλλαγή, παρ' ό,τι μερικοί ηθικολόγοι προσπαθούν να νομιμοποιήσουν μορφές εμπορίου ιστών και οργάνων. Είναι δε γεγο­νός, ότι τέτοιο εμπόριο υπάρχει εν τοις πράγμασιν σε μερικές χώρες. (Α. Carpentier, «La transplantation d' organes», εν Ν. Lenoir, Β. Sturlese, Aux frontieres de la vie: paroles d' ethique, II, La Documen­tation frangaise, 1991, p. 15-36).

Οι πληροφορίες σχετικά με τη θέση της Παπικής «Εκκλησίας» ελήφθησαν εκ τού άρθρου τού P. Verspieren, «Transplantation d' organe», εν Εγκυκλοπαίδεια: Catholicisme hier, aujourd 'hui, de-main», tome XV, col. 225-239, Paris 1997 και εκ τού άρθρου τού G. Jacquemet: «Greffe humaine», tome V, col. 226-228, Paris 1962, της αυτής Εγκυκλοπαίδειας.

Από το βιβλίο: ΠΟΙΕΣ ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΕΙΣ; Φάκελλος "Μεταμοσχεύσεις". Οι νόμιμες δολοφονίες εν ονόματι της ζωής ή η νομιμοποίηση της Ευθανασίας;

Χρίστου Βασιλειάδη Θεολόγου - Φιλολόγου πρ. Εκπαιδευτικού

Αντιαιρετικόν Εγκόλπιον    www.egolpion.com

27   ΝΟΕΜΒΡΙΟΥ  2011 

Tweet

Share on Facebook